ผู้เขียน: devwp

ประเด็นสำคัญ (Highlights)

• มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ร่วมกับสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) เปิดตัวโครงการ “Empowering SME ไทยก้าวสู่อนาคต” และ “รางวัลสุดยอด SME แห่งชาติครั้งที่ 18 (SME National Awards 2026)” เสริมสร้างศักยภาพผู้ประกอบการไทย
• โครงการมุ่งพัฒนาผู้ประกอบการ SME ไทยให้ปรับตัวและแข่งขันได้ในเศรษฐกิจยุคใหม่ ทั้งด้านดิจิทัล นวัตกรรม และความยั่งยืนสากล
• ภายในงานมีการนำเสนอแนวทางการพัฒนา SME ผ่านเสาหลักสำคัญ คือ Digital Transition, Innovation Transition, Green Transition เพื่อยกระดับและพัฒนาผู้ประกอบการ SME อย่างมีศักยภาพ

ปัจจุบัน วิสาหกิจระดับกลางและขนาดย่อม (SMEs) เป็นกลไกสำคัญที่สร้างงานและรายได้มหาศาลให้กับประเทศ อย่างไรก็ตาม ความท้าทายที่สำคัญคือการยกระดับกลุ่มวิสาหกิจรายย่อยที่มีจำนวนมาก ให้สามารถเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันได้ทัดเทียมกับกลุ่มวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ซึ่งเป็นฐานรากที่ทรงพลังในการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ

ล่าสุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้ร่วมกับ สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) เปิดตัวโครงการ “Empowering SME ไทยก้าวสู่อนาคต” และ“รางวัลสุดยอด SME แห่งชาติ ครั้งที่ 18 (SME National Awards 2026)” มุ่งส่งเสริมและพัฒนาผู้ประกอบการ SME อย่างมีประสิทธิภาพ เมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2569 ณ โรงแรมเมอเวนพิค สุขุมวิท 15 กรุงเทพมหานคร

บทบาทของผู้ประกอบการ SME กับเศรษฐกิจในสังคมไทย

นางสาวปณิตา ชินวัตร รองผู้อำนวยการสำนักงาน รักษาการแทนผู้อำนวยการ สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) เปิดเผยข้อมูลวิเคราะห์สถานการณ์ SME ไทยว่า ปัจจุบัน SMEs เป็นกลไกหลักของเศรษฐกิจไทย คิดเป็นร้อยละ 99.5 ของสถานประกอบการทั้งหมด แต่ความท้าทายอยู่ที่โครงสร้างเชิงลึก เพราะกลุ่มวิสาหกิจรายย่อยมีความสามารถในการสร้างรายได้น้อย ในขณะที่กลุ่มขนาดกลางและขนาดย่อม หรือเรียกว่า “กลุ่มยอดพีระมิด” คือกลุ่มศักยภาพสูงที่สร้างรายได้หลัก สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) จึงเล็งเห็นความจำเป็นในการขยายขนาดธุรกิจของกลุ่มนี้ให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น

มุ่งยกระดับ SME ผ่าน 3 เสาหลัก

รองศาสตราจารย์ ดร. อรพรรณ คงมาลัย ผู้อำนวยการสำนักงานทะเบียนนักศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในฐานะหัวหน้าโครงการ กล่าวว่า จุดมุ่งหมายหลักของโครงการนี้ คือยกระดับธุรกิจขนาดกลาง (Medium) ไปสู่ขนาดใหญ่ (Large) โดยครอบคลุมกลุ่มธุรกิจยุทธศาสตร์ ได้แก่ อาหารและเครื่องดื่ม สุขภาพและความงาม เทคโนโลยีและนวัตกรรม และธุรกิจบริการ

โครงการ Empowering SME ไทยก้าวสู่อนาคต มีการวางแนวทางการพัฒนา SME ผ่าน 3 เสาหลักสำคัญ ได้แก่

1. Digital Transition: การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล
2. Innovation Transition: การสร้างนวัตกรรมด้านแบรนด์ ผลิตภัณฑ์ และบริการ
3. Green Transition: การยกระดับมาตรฐานธุรกิจให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล

นอกจากนี้ โครงการดังกล่าวยังถูกออกแบบมาเพื่อเป็นฟันเฟืองสำคัญในการสร้างระบบนิเวศธุรกิจ (Ecosystem) ที่แข็งแกร่ง ยกระดับผู้ประกอบการ SME ไทยให้กลายเป็นกลุ่มผู้นำที่มีศักยภาพสูง เพื่อร่วมกำหนดทิศทางและขับเคลื่อนเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของประเทศไทยให้ก้าวสู่อนาคต

สานพลังความร่วมมือ เพื่อยกระดับ SME อย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ โครงการยังเชื่อมโยงความร่วมมือกับเครือข่ายพันธมิตรระดับประเทศ ได้แก่ สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) ธนาคารยูโอบี BizzUp และบริษัท เจย์ แคปปิตอล แอดไวเซอรี จำกัด เพื่อสนับสนุนองค์ความรู้ โอกาสทางธุรกิจ และการเข้าถึงแหล่งเงินทุนของผู้ประกอบการไทย

บทบาทของมหาวิทยาลัยสู่การพัฒนา SME เพื่ออนาคต 

ในฐานะที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เป็นหน่วยงานดำเนินงานที่ได้รับมอบหมายจากสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ให้นำนโยบายมาถ่ายทอดเป็นแนวทางการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการ SME อย่างเป็นระบบ ผ่านการอบรมและส่งเสริมองค์ความรู้ด้านการบริหารจัดการ เทคโนโลยีดิจิทัล นวัตกรรม และเศรษฐกิจสีเขียว อันจะช่วยยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและสร้างการเติบโตอย่างยั่งยืน โดยมุ่งเสริมยกระดับจากระดับ M ไปสู่ L ตามเป้าหมายของโครงการ เพื่อสร้างความพร้อมในการแข่งขันทั้งในประเทศและระดับสากลให้กับ SME ไทย

สำหรับผู้ประกอบการ SME ที่สนใจเข้าร่วมโครงการ “Empowering SME ไทยก้าวสู่อนาคต” สามารถติดตามข่าวสารและรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ https://empowering-sme.com

คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ร่วมกับ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ได้จัดงานเสวนาวิชาการในหัวข้อ “ความรับผิดของรัฐต่อความล้มเหลวในการจัดการภัยพิบัติ” เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2568 งานดังกล่าวมีจุดมุ่งหมายเพื่อถอดบทเรียนจากเหตุการณ์น้ำท่วมรุนแรงในอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา เมื่อเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา ซึ่งสร้างความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินอย่างมหาศาล วงเสวนาได้เน้นย้ำถึงปัญหาเชิงโครงสร้าง การบริหารจัดการที่ผิดพลาด และช่องทางทางกฎหมายที่สำคัญในการเรียกร้องความยุติธรรมให้กับผู้ประสบภัย

ข้อค้นพบสำคัญจากงานเสวนา

วิกฤตข้อมูลและระบบแจ้งเตือรูปแบบเดิมที่ใช้ไม่ได้ผล

เมื่อกล่าวถึงสถานการณ์น้ำท่วมหาดใหญ่ คุณฐิตินันท์ อินทนู นักวิจัยจากศูนย์วิจัยภัยพิบัติทางธรรมชาติภาคใต้ ชี้ให้เห็นว่าเหตุการณ์นี้แตกต่างจากอดีตอย่างมาก พื้นที่ดังกล่าวมีปริมาณฝนสะสมสูงผิดปกติ โดยมีฝนตกหนักพร้อมกันทั้งในเขตใจกลางเมืองและพื้นที่โดยรอบ ซึ่งผิดแผกไปจากรูปแบบเดิมที่น้ำมักจะไหลหลากลงมาจากพื้นที่ต้นน้ำ ด้วยเหตุนี้ ระบบการแจ้งเตือนด้วยธงสี (เขียว-เหลือง-แดง) ที่เคยใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพจึงไม่สามารถแจ้งเตือนประชาชนได้ทันท่วงที ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ยืนยันว่าแม้สภาพอากาศที่เลวร้ายจะเป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ แต่ขนาดของความเสียหายที่เกิดขึ้นนั้น ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากความล้มเหลวในการใช้ประโยชน์จากข้อมูลที่มีอยู่เพื่อการบริหารจัดการและการแจ้งเตือนอย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ประชาชนมีเวลาไม่เพียงพอในการเคลื่อนย้ายทรัพย์สินหรืออพยพ

เสียงจากคนหน้างาน ภาพสะท้อนของ ‘รัฐล้มเหลว’ ในยามวิกฤต 

ในมุมมองของการปฏิบัติงานด่านหน้า นพ.สุภัทร ฮาสุวรรณกิจ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสะบ้าย้อย ได้สะท้อนภาพความล้มเหลวของรัฐอย่างชัดเจน ท่านตั้งข้อสังเกตถึงการขาดความพร้อมอย่างเห็นได้ชัดของภาครัฐ ทั้งในช่วงก่อนและระหว่างเกิดเหตุ ระบบสื่อสารที่ล่มสลาย ศูนย์อพยพที่ขาดความพร้อมด้านอุปกรณ์ และที่สำคัญที่สุดคือ ขาดผู้บัญชาการเหตุการณ์ที่เป็นเอกภาพ นำไปสู่การปฏิบัติการช่วยเหลือที่วุ่นวายและไร้ทิศทาง บังคับให้ประชาชนต้องพึ่งพาตนเองและภาคเอกชนเป็นหลัก สถานการณ์นี้สะท้อนให้เห็นถึงความเปราะบางของระบบราชการที่ไม่สามารถบูรณาการการทำงานข้ามหน่วยงานได้ในยามที่ประชาชนต้องการมากที่สุด

ปมทางกฎหมาย อำนาจและความรับผิดที่ทับซ้อนกัน

สำหรับช่องโหว่เกี่ยวกับโครงสร้างทางกฎหมาย ผศ.สุทธิชัย งามชื่นสุวรรณ คณบดีคณะนิติศาสตร์ ม.อ. ได้วิเคราะห์ถึงความยุ่งยากที่เกิดจากการบังคับใช้กฎหมายที่ซับซ้อนและซ้ำซ้อน เนื่องจากในเหตุการณ์เดียวกันนี้ มีการใช้อำนาจภายใต้กฎหมายถึง 3 ฉบับ ได้แก่ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน ซึ่งสร้างความสับสนในสายการบังคับบัญชา นอกจากนี้ การประกาศใช้ พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ ยังมีนัยทางกฎหมายที่ตัดความรับผิดส่วนบุคคลของเจ้าหน้าที่รัฐออไป ทำให้การฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายเป็นไปได้ยาก อย่างไรก็ตาม ยังมีช่องทางในการเรียกร้องความรับผิดทางละเมิดจากหน่วยงานของรัฐได้อยู่ หากสามารถพิสูจน์ได้ว่าความเสียหายที่เกิดขึ้นเป็นผลโดยตรงจากการละเลยการปฏิบัติหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนด

ข้อเสนอทางกฎหมาย รัฐต้องจ่ายหากละเลยหน้าที่ในการปกป้องประชาชน

รศ. ดร.ต่อพงศ์ กิตติยานุพงศ์ จากคณะนิติศาสตร์ มธ. ได้เสนอแนวทางใหม่ในการตีความกฎหมายเพื่อให้เกิดความยุติธรรม ท่านเสนอว่า ศาลปกครองไม่ควรด่วนสรุปว่าภัยพิบัติทางธรรมชาติเป็น “เหตุสุดวิสัย” (Force Majeure) ซึ่งจะทำให้รัฐพ้นจากความรับผิดชอบเสมอไป ในทางกลับกัน ศาลควรพิจารณาถึง “หน้าที่ของรัฐ” ในการคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานตามรัฐธรรมนูญ หากรัฐมีความบกพร่องในระบบการแจ้งเตือนหรือการบริหารจัดการจนทำให้ความเสียหายลุกลามกว้างขวางกว่าที่ควรจะเป็นตามธรรมชาติ รัฐก็ควรต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เพิ่มขึ้นนั้น ดังนั้น การยื่นฟ้องคดีปกครองเพื่อเรียกค่าชดเชยไม่ใช่เพียงแค่การเยียวยาผู้ประสบภัยเท่านั้น แต่จะเป็นการสร้างบรรทัดฐานใหม่ ซึ่งจะบังคับให้รัฐตระหนักถึงภาระหน้าที่ในการรักษาความปลอดภัยสาธารณะและกระตุ้นให้เกิดการปฏิรูประบบการจัดการภัยพิบัติของประเทศให้มีประสิทธิภาพและโปร่งใสมากยิ่งขึ้น

HIGHLIGHTS

• ธรรมศาสตร์ระดมผู้เชี่ยวชาญสหวิชาชีพเพื่อการฟื้นฟูหลังน้ำท่วม: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ระดมผู้เชี่ยวชาญทั้งด้านกฎหมาย วิศวกรรมศาสตร์ สาธารณสุข และจิตวิทยา เพื่อเสนอแนวทางฟื้นฟูชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัยในภาคใต้ ให้สามารถกลับมาตั้งหลักได้อย่างปลอดภัยและเป็นธรรม
• การคุ้มครองสิทธิทางกฎหมายและการเงิน: ผู้เชี่ยวชาญได้เน้นย้ำถึงสิทธิของผู้เช่าบ้านในการรับเงินเยียวยา ทางออกในการจัดการหนี้สิน และความคุ้มครองจากประกันภัยรถยนต์ เพื่อช่วยให้ผู้ประสบภัยได้รับความเป็นธรรมและลดภาระทางการเงิน
• แนวทางความปลอดภัยด้านที่อยู่อาศัยและภัยสาธารณสุข: มีการแจ้งเตือนความเสี่ยงของโครงสร้างบ้านบนชั้นดินทรายที่ควรให้ผู้เชี่ยวชาญเข้าตรวจสอบ รวมถึงเสนอแนะการจัดการขยะอันตรายเพื่อป้องกันโรคระบาดหลังน้ำลด
• การดูแลสุขภาพจิตเป็นรากฐานของชุมชน: แนะนำการใช้เครื่องมือปฐมพยาบาลทางใจ ช่องทางขอรับคำปรึกษา และการเปิดรับข่าวสารอย่างพอดี พร้อมเสนอแนะให้ภาครัฐจัดทำแผนฟื้นฟูระยะยาวเพื่อไม่ให้มีใครถูกทอดทิ้ง

จากเหตุอุทกภัยครั้งใหญ่ในจังหวัดสงขลาและพื้นที่ภาคใต้ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เล็งเห็นถึงผลกระทบที่ขยายวงกว้าง จึงได้จัดการเสวนา “รวมพลัง มธ. สร้างภูมิใต้ : ฟื้นฟูตนเองและชุมชนหลังน้ำท่วม” โดยระดมผู้เชี่ยวชาญจาก 4 สาขา มาร่วมกันให้คำแนะนำที่นำไปปฏิบัติได้จริง เพื่อช่วยให้ประชาชนฟื้นฟูชีวิตและทรัพย์สินได้อย่างปลอดภัยและได้รับความเป็นธรรม

1. มิติด้านกฎหมาย: สิทธิรับเงินเยียวยาและการจัดการหนี้สิน 

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พิมพ์กมล กองโภค จากคณะนิติศาสตร์ ได้อธิบายถึงหลักเกณฑ์การรับเงินเยียวยา 9,000 บาทจากรัฐบาล โดยเฉพาะสิทธิของผู้เช่า ซึ่งถือเป็นผู้อยู่อาศัยที่ได้รับผลกระทบจริง จึงมีสิทธิยื่นขอรับเงินเยียวยาได้ โดยต้องเตรียมหลักฐานประกอบ เช่น สัญญาเช่า หรือหนังสือรับรองจากผู้นำชุมชน เพื่อป้องกันปัญหาการถูกเอาเปรียบจากเจ้าของบ้าน ในด้านการจัดการหนี้สิน ผู้ประสบภัยสามารถติดต่อธนาคารเพื่อขอพักชำระหนี้หรือลดดอกเบี้ยได้ ส่วนกรณีที่ส่งมอบสินค้าล่าช้าจากเหตุน้ำท่วม สามารถอ้าง “เหตุสุดวิสัย” เพื่อไม่ให้ตกเป็นลูกหนี้ผิดนัดได้ สำหรับผู้ที่มีประกันภัยรถยนต์ ชั้น 1 หากน้ำท่วมมิดคันจนประเมินความเสียหายได้เกิน 70% จะถือเป็นความเสียหายสิ้นเชิง (Total Loss) ส่งผลให้สัญญาเช่าซื้อระงับลง และผู้เช่าซื้อไม่ต้องผ่อนค่างวดที่เหลือ (เว้นแต่จะมีเงื่อนไขเรื่องค่าส่วนต่างระบุไว้ในสัญญา)

2. มิติด้านวิศวกรรม: ความปลอดภัยของโครงสร้างอาคารบนพื้นที่ดินทราย 

รองศาสตราจารย์ ดร.สุรภาพ แก้วสวัสดิ์วงศ์ จากคณะวิศวกรรมศาสตร์ ให้ข้อควรระวังว่า พื้นที่หาดใหญ่และสงขลาส่วนใหญ่มีสภาพเป็น “ดินทราย” ซึ่งเสี่ยงต่อการถูกน้ำกัดเซาะได้ง่ายเมื่อน้ำลด ประชาชนจึงควรตรวจสอบสภาพบ้าน โดยสังเกตพื้นใต้ตัวบ้านว่ามีโพรงหรือทรุดตัวหรือไม่ รวมทั้งใช้หลักการสังเกตรอยร้าว หากพบว่ารอยร้าวกว้างขนาดที่สามารถสอดนิ้วโป้งเข้าไปได้ ห้ามเข้าไปอยู่อาศัยโดยเด็ดขาด และต้องรีบติดต่อวิศวกรเพื่อเข้าตรวจสอบทันที นอกจากนี้ ยังต้องเฝ้าระวังความเสี่ยงระยะยาว จากปัญหาสนิมในโครงสร้างคอนกรีต ซึ่งอาจทำให้ตัวอาคารไม่มั่นคง ทั้งนี้ มีข้อเสนอแนะถึงภาครัฐให้พิจารณาทำช่องเปิด หรือท่อลอดบริเวณถนนที่ขวางทางน้ำ เพื่อช่วยให้น้ำระบายลงสู่ทะเลสาบสงขลาได้เร็วขึ้นในอนาคต

3. มิติด้านสาธารณสุข: สุขอนามัยและอันตรายจากขยะตกค้าง 

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ รณภูมิ สามัคคีคารมย์ จากคณะสาธารณสุขศาสตร์ ชี้ให้เห็นว่า สิ่งที่น่ากังวลกว่าร่างผู้เสียชีวิตคือ “ขยะลอยน้ำ” และขยะที่ตกค้างในพื้นที่ ซึ่งอาจกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์เชื้อโรค สำหรับการทำความสะอาดบ้าน ประชาชนต้องสวมถุงมือและรองเท้าบูททุกครั้งและระมัดระวังอย่างยิ่งไม่ให้บาดแผลเปิดสัมผัสกับน้ำสกปรกโดยตรง ในส่วนของการจัดการขยะ ภาครัฐและหน่วยงานท้องถิ่นต้องเร่งจัดเก็บขยะติดเชื้อและขยะชุมชนอย่างถูกสุขลักษณะ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดโรคระบาดซ้ำรอยหลังน้ำลด

4. มิติด้านสุขภาพจิต: การปฐมพยาบาลทางใจ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ บุรชัย อัศวทวีบุญ จากคณะศิลปศาสตร์ แนะนำให้ผู้ประสบภัยหมั่นสำรวจสภาพจิตใจของตนเองและคนในครอบครัวอย่างสม่ำเสมอ โดยสามารถประเมินความเครียดผ่านเครื่องมือคัดกรอง DMIND ในแอปพลิเคชัน “หมอพร้อม” ซึ่งระบบจะเชื่อมต่อไปยังสายด่วนสุขภาพจิต 1323 หากพบความเสี่ยง นอกจากนี้ ควรจำกัดการรับรู้ข่าวสารที่หดหู่ใจให้น้อยลงเพื่อรักษาสุขภาพจิต พร้อมกันนี้ยังเสนอแนะให้มีการสร้างระบบช่วยเหลือระยะยาว โดยภาครัฐต้องมีแผนฟื้นฟูเยียวยาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้ประสบภัยกลับมาตั้งตัวได้จริง และไม่รู้สึกว่าถูกทอดทิ้งเมื่อข่าวเริ่มเงียบหายไป 

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ขอยืนหยัดเคียงข้างพี่น้องชาวใต้ พร้อมนำองค์ความรู้มาช่วยเหลือและฟื้นฟูชุมชน เพื่อร่วมกันสร้างสรรค์สังคมที่เข้มแข็งและก้าวผ่านวิกฤตนี้ไปได้อย่างยั่งยืน

รับชมเวทีเสวนา “รวมพลัง มธ. สร้างภูมิใต้: ฟื้นฟูตนเองและชุมชนหลังน้ำท่วม” ฉบับเต็มได้ที่ https://www.facebook.com/share/v/17N9Xp8ddC/

ขบวนรถบรรทุกถุงยังชีพภายใต้โครงการ “ธารน้ำใจธรรมศาสตร์” มุ่งหน้าสู่พื้นที่ประสบอุทกภัยในภาคใต้ พร้อมนำสิ่งของจำเป็น ความห่วงใย และกำลังใจไปส่งต่อให้แก่ประชาชนที่กำลังเผชิญผลกระทบจากสถานการณ์น้ำท่วมอย่างรุนแรง

อย่างไรก็ตาม หากมองผ่านกรอบของเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ภารกิจครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงการให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมในยามวิกฤตเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญญาณเตือนสำคัญที่ชวนให้สังคมไทยตระหนักถึงความท้าทายจากภัยพิบัติที่เกี่ยวเนื่องกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พร้อมทั้งทบทวนบทเรียนสำคัญภายใต้ SDG 11 เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน (Sustainable Cities and Communities) และ SDG 13 การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Action)

หากประเทศไทยต้องการยืนหยัดท่ามกลางความไม่แน่นอนในอนาคต เราอาจไม่สามารถมุ่งเน้นเพียงการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเมื่อเกิดวิกฤต แต่ต้องเรียนรู้จากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เตรียมความพร้อมล่วงหน้า และปรับเปลี่ยนระบบต่าง ๆ ให้มีความสามารถในการรับมือและฟื้นตัวจากภัยพิบัติได้ดียิ่งขึ้น

สร้าง “ภูมิคุ้มกัน” ให้สังคม ไม่ใช่เพียงแก้ปัญหาเมื่อภัยมาถึง

SDG 13: Climate Action

ความรุนแรงของอุทกภัยครั้งนี้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่าภัยพิบัติที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป และมีแนวโน้มจะเกิดบ่อยครั้งและรุนแรงมากขึ้นในอนาคต

เป้าหมายสำคัญของ SDG 13 โดยเฉพาะเป้าประสงค์ 13.1 ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกหรือควบคุมอุณหภูมิโลกเท่านั้น แต่ยังมุ่งเน้นการเสริมสร้าง “ความยืดหยุ่นและความสามารถในการรับมือ” (Resilience) ของผู้คน ชุมชน และสถาบันต่าง ๆ

สังคมจึงจำเป็นต้องเปลี่ยนจากแนวคิดการรอแก้ไขปัญหาเมื่อเกิดเหตุ ไปสู่การลงทุนเพื่อเตรียมพร้อมล่วงหน้า ทั้งในด้านโครงสร้างพื้นฐาน ระบบเตือนภัย การบริหารจัดการความเสี่ยง และการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน เพื่อให้สามารถเผชิญและฟื้นตัวจากเหตุการณ์รุนแรงได้โดยสูญเสียน้อยที่สุด

เมืองและชุมชนต้องออกแบบเพื่อลดความสูญเสียจากภัยพิบัติ

SDG 11: Sustainable Cities and Communities

แม้น้ำจะลดลงในที่สุด แต่ความเสียหายที่ทิ้งไว้เบื้องหลังมักดำรงอยู่อีกยาวนาน ทั้งต่อชีวิต ทรัพย์สิน เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของผู้คน ภายใต้ SDG 11 โดยเฉพาะเป้าประสงค์ 11.5 ความท้าทายสำคัญคือการลดจำนวนผู้ได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติ และลดความสูญเสียทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

สิ่งนี้สะท้อนว่าการวางผังเมือง การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และการบริหารจัดการชุมชนในอนาคต จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับแนวคิดการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ (Disaster Risk Reduction: DRR) ตั้งแต่ต้นทาง โดยคำนึงถึงการคุ้มครองกลุ่มเปราะบางและการออกแบบระบบที่ช่วยลดความเสียหายเมื่อเกิดวิกฤต มากกว่าการรอซ่อมแซมความเสียหายหลังเหตุการณ์ผ่านพ้นไปแล้ว

ภัยพิบัติไม่ควรพรากโอกาสทางการศึกษา

อีกหนึ่งมิติสำคัญของการฟื้นฟูอย่างยั่งยืน คือการทำให้โอกาสทางการศึกษาไม่ถูกพัดพาไปพร้อมกับภัยพิบัติ สำหรับนักศึกษาและครอบครัวที่ได้รับผลกระทบ ความสูญเสียทางเศรษฐกิจอาจกลายเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการศึกษา และส่งผลต่ออนาคตในระยะยาว มหาวิทยาลัยจึงมีบทบาทสำคัญในฐานะ Safety Net ที่ช่วยบรรเทาผลกระทบและรักษาโอกาสในการเรียนรู้ของผู้เรียนเอาไว้

ด้วยเหตุนี้ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์จึงได้เปิดรับสมัคร ‘ทุนช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติ ประจำปีการศึกษา 2568’ สำหรับนักศึกษาที่ครอบครัวได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติ ไม่ว่าจะเป็นความสูญเสียต่อชีวิตหรือทรัพย์สิน โดยมีเป้าหมายเพื่อช่วยลดภาระทางการเงิน สร้างความต่อเนื่องทางการศึกษา และยืนยันว่าแม้จะต้องเผชิญกับวิกฤตใด การเรียนรู้ไม่ควรต้องหยุดชะงัก

รายละเอียดการขอรับทุนสามารถติดตามได้ที่: https://www.facebook.com/share/p/17XNMicaU6

จากการช่วยเหลือเฉพาะหน้า สู่การเตรียมพร้อมระยะยาว

โครงการ “ธารน้ำใจธรรมศาสตร์” นี้ชวนให้สังคมไทยมองภัยพิบัติมากกว่าการเป็นเหตุการณ์เฉพาะหน้า แต่ต้องไปไกลถึงการเป็นบทเรียนสำคัญที่ต้องนำไปสู่การปรับตัว การวางแผน และการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนและสถาบันต่าง ๆ เพื่อเปลี่ยนความเปราะบางให้กลายเป็นความยืดหยุ่น เปลี่ยนการตอบสนองเมื่อเกิดวิกฤตให้กลายเป็นการเตรียมพร้อมก่อนวิกฤตจะมาถึง

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ขอส่งกำลังใจไปยังพี่น้องประชาชนในพื้นที่ภาคใต้ที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย และขอเชิญชวนประชาคมธรรมศาสตร์ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างสังคมที่ไม่เพียงพร้อมช่วยเหลือกันในยามวิกฤต แต่ยังพร้อมรับมือกับความท้าทายทุกรูปแบบที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตอย่างยั่งยืน