HIGHLIGHTS
- งาน MAEW 2026 เปิดพื้นที่ให้ชุมชน ภาคประชาสังคม และนักวิชาการร่วมขับเคลื่อนประเด็นสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน โดยชูแนวคิดอธิปไตยทางอาหารเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญ
- ตลาดอธิปไตยทางอาหารภาคประชาชนรวบรวมวัตถุดิบ ผลิตภัณฑ์ และเมล็ดพันธุ์จากเครือข่ายกว่า 12 แห่งใน 15 จังหวัด สะท้อนความหลากหลายของระบบอาหารและภูมินิเวศไทย
- อาหารจากแต่ละภูมิภาคถูกนำมาเป็นพื้นที่เรียนรู้เรื่องสิทธิในอาหาร ระบบนิเวศ และวิถีชุมชน พร้อมส่งเสริมการลดขยะพลาสติกผ่านการใช้ภาชนะส่วนตัว
- เวทีเสวนาเชื่อมโยงประสบการณ์จากชุมชนสู่ระดับนโยบาย ทั้งเรื่องสิทธิเกษตรกร ผลกระทบจากการค้าเสรี วิกฤตสภาพภูมิอากาศ และผลกระทบจากโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ต่อระบบอาหารและลุ่มน้ำโขง
งานสัปดาห์สิ่งแวดล้อมแม่โขง-อาเซียน ครั้งที่ 8 (MAEW 2026) ที่จัดขึ้นเมื่อช่วงวันที่ 23–26 กันยายน 2569 ที่ผ่านมา ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ภายใต้แนวคิด “สายธารประชาชน: จากการต่อสู้ของชุมชน สู่พลังรวมแห่งการเปลี่ยนแปลง” ริเริ่มและขับเคลื่อนโดย Project SEVANA South-East Asia ร่วมกับองค์กรภาคประชาสังคม เครือข่ายชุมชน และคณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในฐานะองค์กรร่วมจัด เพื่อเปิดพื้นที่ให้ชาวบ้านผู้ได้รับผลกระทบ นักกิจกรรม และนักวิชาการ มาร่วมหาทางออกให้ปัญหาสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน ประเด็นหลักหนึ่งที่เครือข่ายให้ความสนใจอย่างมากคือ “อธิปไตยทางอาหาร” (Food Sovereignty) หรือสิทธิของประชาชนในการกำหนดและเข้าถึงระบบอาหารของตนเอง
ตลาดที่ทวงคืนสิทธิบนจานอาหาร
ตลอด 4 วันของการจัดงาน เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกได้เปิด “ตลาดอธิปไตยทางอาหารภาคประชาชน” บริเวณลานปรีดี พนมยงค์ โดยได้รวบรวมผลิตภัณฑ์ วัตถุดิบ และเมล็ดพันธุ์จากพื้นที่เครือข่ายกว่า 12 แห่ง ใน 15 จังหวัดทั่วประเทศ ครอบคลุมภูมินิเวศน์ 5 รูปแบบ
เครือข่ายชุมชนออกแบบให้ตลาดแห่งนี้เป็นทั้งพื้นที่เรียนรู้ แลกเปลี่ยน และพื้นที่อาหารหลักของผู้เข้าร่วมงาน โดยมีกิจกรรมรูปธรรมประกอบด้วย
- People’s Food Market จำหน่ายวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ชุมชน พร้อมบอกเล่าเรื่องราวจากพื้นที่จริง
- Food Ecology Mapping จัดทำแผนที่เชื่อมโยงแหล่งอาหาร พันธุกรรมท้องถิ่น และการจัดการทรัพยากร
- Learning Market และ Market Talks วงเสวนาขนาดเล็กและพื้นที่สาธิตอาหารจากตัวแทนภูมิภาคต่างๆ และประเทศลุ่มน้ำโขง
เครือข่ายเกษตรทางเลือกเข้ามารับหน้าที่ปรุงอาหารกลางวันเสิร์ฟผู้เข้าร่วมงานทั้งหมด ผู้จัดงานใช้ระบบ “คูปองอาหาร” เพื่อเปิดบทสนทนาระหว่างผู้ปรุงอาหารและผู้บริโภค เมนูที่ชุมชนนำเสนอคือเมนูสมดุลโปรตีนตามฤดูกาลจากพื้นที่แต่ละนิเวศ เช่น แกงแคและสลัดครีมถั่วมะแฮะจากภาคเหนือ แกงเผ็ดปลาสับและไข่เจียวผักพื้นบ้านจากภาคกลาง ข้าวยำและซุปผักเหลียงจากภาคใต้ ยำภูพานเฮจากภาคตะวันออก และอ่อมปลาจากภาคอีสาน นอกจากนี้ งานยังรณรงค์ให้ผู้เข้าร่วมพกภาชนะส่วนตัวมาเองเพื่อลดขยะพลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้งอีกด้วย
จากวัตถุดิบพื้นบ้าน สู่การขับเคลื่อนนโยบายระดับภูมิภาค
งาน MAEW 2026 เชื่อมโยงประสบการณ์ตรงจากตลาดเข้าสู่งานระดับนโยบาย ผ่านเวทีเสวนา “อธิปไตยทางอาหารของภาคประชาชน” ที่จัดขึ้นเมื่อวันที่ 25 กันยายน 2569 โดยมีวิทยากร ได้แก่ คุณกรรณิการ์ กิจติเวชกุล (FTA Watch), คุณวิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ (BioThai), คริสทีน เคย์ มากุดดาเยา (SEARICE) และคาโลไรน่า โมโตกิ (World Rainforest Movement) มาร่วมวิเคราะห์สถานการณ์ระบบอาหาร สิทธิเกษตรกร และผลกระทบจากข้อตกลงการค้าเสรีในยุควิกฤตสภาพภูมิอากาศ
ขณะเดียวกัน เวทีเสวนา “สำรวจสำรับ (อาหาร) ในวันที่น้ำและป่าปนเปื้อน” ก็ได้ตีแผ่ปัญหาของโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ ทั้งเขื่อนดักตะกอนและเหมืองแร่ที่ปล่อยสารพิษ ซึ่งทำลายระบบนิเวศและความอุดมสมบูรณ์ของลุ่มน้ำโขง กิจกรรมนี้เปิดพื้นที่ให้ผู้คนทบทวนวิถีชีวิตที่สูญเสียไป และสำรวจวิธีตั้งรับของชุมชนท่ามกลางวิกฤต
เกี่ยวกับงาน MAEW และก้าวต่อไปของภาคประชาชน
งานสัปดาห์สิ่งแวดล้อมแม่โขง-อาเซียน (MAEW) ริเริ่มขึ้นครั้งแรกในปี 2562 ทำหน้าที่เป็นพื้นที่ระดับภูมิภาคให้ภาคประชาชนขับเคลื่อนประเด็น “การเมืองสิ่งแวดล้อม” มุ่งสะท้อนเสียงของชุมชนขนาดเล็กที่มักตกขอบจากการพัฒนาของรัฐและโครงการขนาดใหญ่ เพื่อส่งเสียงนี้ไปให้ถึงระดับนโยบาย และรวมพลังคนรุ่นใหม่ให้สร้างขบวนการเคลื่อนไหวทางสิ่งแวดล้อมได้อย่างต่อเนื่อง
แม้งาน MAEW 2026 จะจบลงแล้ว แต่การขับเคลื่อนเพื่อสิ่งแวดล้อม สิทธิชุมชน และอธิปไตยทางอาหารยังคงเดินหน้าต่อ ผู้ที่สนใจสามารถติดตามสรุปเนื้อหาวงเสวนา ความเคลื่อนไหวของเครือข่าย และรายละเอียดการทำงานเชิงลึกได้ที่เว็บไซต์ https://maew-sea.org หรือเฟซบุ๊กเพจ Mekong-ASEAN Environmental Week
