HIGHLIGHTS

• มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สวทช. และ AIT ร่วมกันปกป้องพื้นที่ 2,753 ไร่ ด้วยการบูรณาการโครงสร้างพื้นฐานแนวกำแพงกั้นน้ำและคันดินความยาวรวม 10,157.75 เมตร
• มีจัดการน้ำอย่างเป็นระบบด้วยสถานีสูบน้ำหลัก 3 แห่ง ควบคู่กับการใช้พื้นที่คูคลองภายในขนาด 131 ไร่ทำหน้าที่เป็นแก้มลิงเพื่อชะลอและระบายน้ำ
• ยกระดับความพร้อมในการปฏิบัติงานจริงผ่านการตั้งศูนย์อำนวยการและหน่วยปฏิบัติการเฉพาะทาง 14 หน่วยเพื่อรับมือสถานการณ์ฉุกเฉินและซ่อมแซมจุดเสี่ยงได้ทันที
• เฝ้าระวังความเสี่ยงแบบเรียลไทม์ด้วยระบบธงแจ้งเตือนภัย 3 สีที่อ้างอิงข้อมูลระดับน้ำแม่น้ำเจ้าพระยาเพื่อรักษาสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยตามเป้าหมายยุทธศาสตร์ Good Campus

เดือนกันยายนปี 2569 นี้มาพร้อมกับความยากลำบากจากสถานการณ์ฝนตกหนักและน้ำท่วมขังในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นำโดย งานพัฒนากายภาพ ระบบสาธารณูปโภคและสิ่งแวดล้อม กองบริหารศูนย์รังสิต รับมือกับสถานการณ์ดังกล่าวด้วยระบบป้องกันอุทกภัยที่ออกแบบจากบทเรียนในอดีต ผสานเข้ากับแผนปฏิบัติการเชิงรุกที่ทำงานร่วมกับสถาบันเครือข่าย เพื่อรักษาสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย (Good Campus) และดูแลคุณภาพชีวิตของนักศึกษาและบุคลากร (Good Life) ตามแนวนโยบายการพัฒนาที่ยั่งยืนขององค์กร

โครงสร้างพื้นฐานที่ออกแบบจากข้อมูลเชิงประจักษ์ 

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต ตั้งอยู่บนที่ดินราชพัสดุเนื้อที่รวม 2,753 ไร่ 2 งาน 06 ตารางวา ซึ่งแบ่งพื้นที่เช่าให้กับสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT) จำนวน 832 ไร่ 2 งาน 62 ตารางวา และสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จำนวน 195 ไร่ 1 งาน 36 ตารางวา การป้องกันน้ำท่วมจึงต้องอาศัยโครงสร้างที่ครอบคลุมทั้ง 3 สถาบัน

จากข้อมูลวิกฤตน้ำท่วมปี 2554 ที่ระดับน้ำมีความสูง 4.70 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง (ร.ท.ก.) มหาวิทยาลัยจึงได้พัฒนาระบบป้องกันทางกายภาพใหม่ทั้งหมด โดยสร้างผนังป้องกันน้ำท่วมรอบนอกความยาวรวม 10,157.75 เมตร แบ่งเป็น

• แนวกำแพงคอนกรีตความสูง 5.20 เมตร (ร.ท.ก.) บริเวณประตูเมนสเตเดียมถึง สวทช. และ AIT
• แนวคันดินความสูง 4.70 เมตร (ร.ท.ก.) ด้านถนนพหลโยธิน ถนนเชียงราก และบริเวณ AIT

นอกจากผนังกั้นน้ำภายนอกแล้ว ศูนย์รังสิตยังใช้ประโยชน์จากพื้นที่คูคลองภายในทั้งหมด 131 ไร่ (209,600.50 ตารางเมตร) เพื่อทำหน้าที่รับน้ำ ควบคู่กับการทำงานของสถานีสูบน้ำหลัก 3 แห่ง ได้แก่ สถานีสูบน้ำพหลโยธิน สถานีสูบน้ำเมนสเตเดียม และสถานีสูบน้ำหอพักเอเชียนเกมส์ สถานีแต่ละแห่งติดตั้งเครื่องสูบน้ำ 3 เครื่อง ซึ่งมีอัตราการระบายน้ำ 2 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาทีต่อเครื่อง

บริเวณประตูเข้า-ออกของมธ. ศูนย์รังสิต เมื่อเกิดเหตุน้ำท่วมจะมีการใช้งานเทคโนโลยีบานประตูกั้นน้ำอลูมิเนียม (ALU-LOG Stop Log) อุปกรณ์ดังกล่าวออกแบบมาให้ถอดประกอบได้รวดเร็ว แผงกั้นแต่ละแผ่นมียาง EPDM สกัดการรั่วซึมของน้ำ พร้อมกับการตรวจสอบสภาพอุปกรณ์และทำความสะอาดทุก 4 เดือน

กระบวนการสั่งการและทีมปฏิบัติการ 14 หน่วย 

โครงสร้างทางกายภาพจะทำงานได้เต็มประสิทธิภาพเมื่อมีระบบบริหารจัดการที่ชัดเจน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์จึงร่วมกับทั้ง สวทช. และ AIT จัดทำ “คู่มือซ้อมแผนป้องกันอุทกภัยประจำปี 2569” โดยจำลองสถานการณ์วิกฤตเมื่อระดับน้ำเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ จากทิศเหนือ

กลไกหลักในการรับมือคือการตั้งศูนย์อำนวยการ (Command Center หรือ War Room) ที่ทำหน้าที่ประเมินสถานการณ์ สั่งการ และติดตามผล ศูนย์นี้จะมีผู้รับผิดชอบหลัก เช่น รศ. ดร.ธีร เจียศิริพงษ์กุล (รองอธิการบดีฝ่ายบริหารศูนย์รังสิต) รศ. นพ.พฤหัส ต่ออุดม (รองอธิการบดีฝ่ายบริหารศูนย์สุขศาสตร์) รศ. ดร.สุรภาพ แก้วสวัสดิ์วงศ์ (ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายบริหารศูนย์รังสิตและสุขศาสตร์) ผศ. ดร.ศุภกิจ พฤกษอรุณ (ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายบริหารศูนย์รังสิตและสุขศาสตร์) และ นางสาวมยุลี สุดสระ (ผู้อำนวยการกองบริหารศูนย์รังสิต)

มหาวิทยาลัยจะแบ่งทีมปฏิบัติการออกเป็น 14 หน่วย ภายใต้ War Room เพื่อกระจายความรับผิดชอบอย่างเป็นระบบ ตัวอย่างหน่วยงานที่สำคัญ ได้แก่

• หน่วยตรวจสอบความแข็งแรงของคันดินและเขื่อนโดยรอบ ทำหน้าที่ตรวจหาการซับน้ำ รอยร้าว และจุดเสี่ยง
• หน่วยเคลื่อนที่เร็ว ลงพื้นที่แก้ไขจุดรอยรั่วและเสริมคันดินทันทีที่รับแจ้งเหตุ
• หน่วยระบายน้ำท่วมขัง รับผิดชอบการจัดการน้ำทั้งภาพรวม ภายนอก และภายในอาคาร
• หน่วยแก้ไขระบบสาธารณูปโภค ทำหน้าที่ประเมินเหตุการณ์เพื่อพิจารณาหยุดการใช้งานเครื่องกลและระบบไฟฟ้าที่สำคัญ ป้องกันความเสียหายต่อทรัพย์สินราคาสูง

ระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนภัยที่อิงข้อมูลจริง 

ธรรมศาสตร์กำหนดแผนป้องกันน้ำท่วมผ่านระดับการเตือนภัยที่สังเกตได้จากสีธงบริเวณสถานีสูบน้ำพหลโยธิน เพื่อลดความสับสนด้านการสื่อสาร โดยอ้างอิงข้อมูลระดับน้ำแม่น้ำเจ้าพระยาจากสถานีวัดสวนเทพปทุม (ศาลากลางเก่า จังหวัดปทุมธานี) ดังนี้

• ธงเขียว (สภาวะปกติ – เฝ้าระวัง): ระดับน้ำสูง 2.50 เมตร (ร.ท.ก.)
• ธงเหลือง (สภาวะเตือนภัย – การป้องกัน): ระดับน้ำสูง 3.00 เมตร (ร.ท.ก.)
• ธงแดง (ภาวะเสี่ยงต้องอพยพ – ขั้นวิกฤต): ระดับน้ำสูง 3.50 เมตร (ร.ท.ก.)

การเตรียมพร้อมอย่างบูรณาการระหว่างฐานข้อมูล โครงสร้างวิศวกรรม และแผนปฏิบัติการของบุคลากร จะทำให้ระบบป้องกันอุทกภัยของธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต สามารถสร้างผลกระทบเชิงบวก (Good Impact) ที่มากกว่าการดูแลพื้นที่ภายในแคมปัส ไปจนถึงการส่งเสริมความมั่นคงด้านโครงสร้้างพื้นฐานให้กับหน่วยงานวิจัยและสถาบันการศึกษาที่ตั้งอยู่ใน