ในยุคที่เราพูดถึงความหลากหลายกันทุกวัน คำถามสำคัญคือเรา “เข้าใจ” ความจริงที่ซับซ้อนนั้นจริงหรือ? เพราะเรื่องเพศไม่ใช่แค่เรื่องของหญิงหรือชาย แต่คือโครงสร้างอำนาจที่แฝงอยู่ในกฎหมาย นโยบายรัฐ และวิถีชีวิต หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสตรี เพศสถานะ และเพศวิถีศึกษา หรือที่รู้จักกันในชื่อ หลักสูตร WGSSP (Women, Gender and Sexuality Studies) ของวิทยาลัยสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ คือพื้นที่ที่จะชวนคุณออกจากกรอบแนวคิดเดิมๆ เข้าใจมนุษย์และสังคมได้อย่างลึกซึ้ง เพื่อสร้างสังคมที่ทุกคนมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียมกัน

จาก ‘สตรีศึกษา’ สู่ ‘WGSSP’: ถอดรหัสการปรับตัวให้เท่าทันพลวัตโลก 

นับตั้งแต่เริ่มต้นก่อตั้งในชื่อหลักสูตร “สตรีศึกษา” ตลอดระยะที่ผ่านมา หลักสูตรสตรี เพศสถานะ และเพศวิถีศึกษา ยังคงเป็นหนึ่งในไม่กี่หลักสูตรที่นำเสนอประเด็น Women Sexuality และ Gender Study ในประเทศไทยรวมถึงภูมิภาคอาเซียน ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าประเด็นดังกล่าวอาจยังไม่ได้รับความสนใจจากสังคมมากเท่าที่ควร โดยในระยะแรกของการเปิดหลักสูตร ทิศทางของงานวิจัยมุ่งเน้นไปที่ประเด็น Gender and development เป็นหลัก เพื่อค้นหานโยบายหรือแนวทางในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้หญิงให้ดีขึ้น

ต่อมาเมื่อกระแสโลกเปลี่ยนแปลงไปสู่ความตื่นรู้ในเรื่องความลื่นไหลทางเพศ (Gender Fluid) และเกิดการวิพากษ์ปัญหาเชิงโครงสร้างที่เข้มข้นขึ้น หลักสูตรจึงได้ปรับเปลี่ยนจุดโฟกัสให้ครอบคลุมตามชื่อ “เพศสถานะและเพศวิถี” และส่งผลให้งานวิจัยของผู้เรียนเปลี่ยนผ่านไปสู่แนวคิดโครงสร้างนิยม ที่มุ่งทำความเข้าใจและหาแนวทางการรื้อถอนแนวคิดปิตาธิปไตย (ชายเป็นใหญ่) ทั้งในโครงสร้างสังคม สื่อ และนโยบายเพิ่มขึ้นจากเดิม

ทำไมต้องเรียน WGSSP ที่ธรรมศาสตร์?

เพราะ WGSSP ไม่ได้มองแค่เรื่องเพศแบบแยกส่วน แต่คือหลักสูตรที่เป็น สหวิทยาการเชิงสังคม (Social Interdisciplinary) อย่างแท้จริง โดยใช้มุมมอง การทับซ้อนทางสังคม (Intersectionality) มาวิเคราะห์ว่าปัจจัยด้านชนชั้น ชาติพันธุ์ ศาสนา เชื้อชาติ ผิวสี และอายุ ถักทอความสัมพันธ์เชิงอำนาจและความเหลื่อมล้ำขึ้นมาได้อย่างไร

เป้าหมายของหลักสูตร WGSSP (ฉบับปรับปรุงปี 2566) ถูกออกแบบมาอย่างสอดคล้องกับ แผนยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2565-2570) ที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศด้วยวิสัยทัศน์ “มหาวิทยาลัยระดับโลกเพื่อประชาชน” โดยเฉพาะการตอบสนองต่อยุทธศาสตร์ “พัฒนากำลังคนแห่งอนาคต” (Future Workforce) ซึ่งการสร้างบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญด้านความเสมอภาคระหว่างเพศ (Gender Equality) ถือเป็นรากฐานสำคัญที่ยังคงสอดคล้องและพร้อมสนับสนุนทิศทางการพัฒนามหาวิทยาลัยในปัจจุบัน

วิชาเรียนที่น่าสนใจ

หลักสูตรอัดแน่นไปด้วยวิชาที่น่าสนใจและนำไปใช้ได้จริง อาทิ

• เพศสถานะกับเศรษฐกิจ (Gender and Economics) : วิเคราะห์บทบาทของผู้หญิงที่มีในเศรษฐกิจภาคต่างๆ และคุณูปการที่มีต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ
• การศึกษาเชิงเปรียบเทียบ เรื่อง การเคลื่อนไหวทางสังคมของผู้หญิงและเควียร์ (Women’s and Queer Movements in Comparative Perspectives) : มุ่งวิเคราะห์พัฒนาการและผลกระทบ จากการเคลื่อนไหวทางสังคมของผู้หญิงและกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ 
• เพศสถานะและการเมืองเรื่องร่างกาย (Gender and the Politics of Body) : แนวคิดหลักและข้อถกเถียงในการศึกษาเรื่อง เพศ เพศสถานะ องค์ประกอบทางการเมือง วัฒนธรรมที่มีส่วนกำหนดในความเป็นเพศ
• เสียงของกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ: มุมมองโลกและท้องถิ่น ว่าด้วยประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ (LGBT Voices: Global and Local Perspectives on LGBT History and Culture) : มุ่งศึกษา ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และประสบการณ์ ของกลุ่มบุคคลผู้มีความหลากหลายทางเพศ
• ประวัติศาสตร์ของผู้หญิงและการวิเคราะห์ในแนวสตรีนิยม (Women’s History and Feminist Analysis) : ศึกษาประวัติศาสตร์ของผู้หญิงที่เชื่อมโยงกับมิติทางด้านการศึกษา เศรษฐกิจ ครอบครัว เชื้อชาติ ชนชั้น ชาติพันธุ์และเรื่องความเป็นหญิงชาย

หลักสูตรที่เชื่อมโยงเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs)

องค์ความรู้ในหลักสูตรนี้ถูกออกแบบมาให้มีความเชื่อมโยงกับการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนในประเด็นสำคัญ ดังนี้

• SDG 5 Gender Equality (ความเท่าเทียมทางเพศ): มุ่งยุติความไม่เสมอภาคทางเพศและเสริมพลังแก่สตรี ตลอดจนกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ ผ่านการวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงอำนาจและการรณรงค์เพื่อสิทธิในร่างกายและการมีส่วนร่วมทางการเมือง
• SDG 10 Reduced Inequalities (ลดความเหลื่อมล้ำ): ให้ความสำคัญกับการขจัดการเลือกปฏิบัติที่เกิดจากการทับซ้อน (Intersectionality) ของเพศสถานะ ชาติพันธุ์ ชนชั้น และอายุ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของกลุ่มคนชายขอบในสังคม
• SDG 16 Peace, Justice and Strong Institutions (สังคมสงบสุข ยุติธรรม และสถาบันเข้มแข็ง): วิเคราะห์กลไกทางกฎหมายและนโยบายสาธารณะที่มีผลต่อสถานภาพของผู้หญิงและกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ เพื่อขับเคลื่อนกระบวนการยุติธรรมและการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนอย่างเป็นรูปธรรม

มาร่วมกันเปลี่ยนความสนใจสู่พลังการขับเคลื่อนสังคม

หากพร้อมที่จะเปิดโลกทัศน์ ท้าทายกรอบคิดเดิม ๆ และก้าวสู่การเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง หลักสูตร WGSSP พร้อมเปิดประตูต้อนรับแล้ว สำหรับผู้ที่สนใจสามารถติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

เว็บไซต์ : วิทยาลัยสหวิทยาการ

เพจ Facebook : Women, Gender and Sexuality Studies Programme – WGSSP

รายละเอียดหลักสูตรปริญญาโท สตรี เพศสถานะ และเพศวิถีศึกษา