ไฮไลต์

• ต่อยอดการเรียนรู้ 4 เฟสเต็ม ร้อยเรียงงานวิจัยและนวัตกรรมข้ามศาสตร์ของธรรมศาสตร์ จากนวัตกรรมเพื่อชีวิตในเฟส 1 สู่โครงสร้างสังคมในเฟส 2 วิทยาศาสตร์สุขภาพในเฟส 3 จนถึงการลงลึกสู่วิถีชีวิตประจำวันในเฟส 4
• ตีแผ่ต้นทุนแฝงผ่าน The Real Receipt บนชั้น 1 ชวนสำรวจผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังการบริโภค ทั้งขยะอาหารในร้านบุฟเฟต์ การใช้ทรัพยากรในครัวเรือน อุตสาหกรรมฟาสต์แฟชั่น และต้นทุนการผลิตสมาร์ตโฟน
• จุดประกายการเปลี่ยนแปลงผ่าน Start With One บนชั้น 2 ผนึกกำลังกับสมาคมสร้างคุณค่าในประเทศไทย นำเสนอแนวคิดการปฏิวัติจิตใจ (Human Revolution) และเรื่องราวของบุคคลตัวอย่าง เพื่อย้ำว่าการเปลี่ยนโลกเริ่มต้นได้จากคนธรรมดาเพียงหนึ่งคน
• แปลงข้อมูลวิชาการสู่การลงมือทำจริง ย่อยข้อมูลสถิติ SDG Index ระดับจังหวัดให้เข้าใจง่าย เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนทุกคนร่วมขับเคลื่อนความยั่งยืนในแบบฉบับของตนเอง ณ ห้องปฏิบัติการ SDG Lab อุทยานการเรียนรู้ป๋วย 100 ปี มธ. ศูนย์รังสิต

แนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืนที่ผ่านมามักถูกจำกัดอยู่บนหน้ากระดาษนโยบาย ข้อตกลงระดับสากล หรือรายงานวิชาการเล่มหนา จนอาจทำให้ผู้คนส่วนใหญ่รู้สึกว่าเป้าหมายเหล่านี้อยู่ไกลตัวเกินกว่าที่ชีวิตประจำวันของคนธรรมดาจะช่วยขับเคลื่อนได้ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยฝ่ายพัฒนาคุณภาพและความยั่งยืน จึงตั้งโจทย์ท้าทายผ่านการริเริ่ม นิทรรศการหมุนเวียน “SDGs เพื่อประชาชน” ณ ห้องปฏิบัติการ SDG Lab อุทยานการเรียนรู้ป๋วย 100 ปี ศูนย์รังสิต เพื่อดึงเอาองค์ความรู้ งานวิจัย และนวัตกรรมข้ามศาสตร์ ออกมาแปลความหมายใหม่ให้กลายเป็นเรื่องที่จับต้องได้และเชื่อมโยงกับชีวิตจริงของผู้คน

การเดินทางของนิทรรศการหมุนเวียนนี้ผ่านกระบวนการสะสมความรู้และขยายขอบเขตการมีส่วนร่วมมาอย่างต่อเนื่องถึง 3 เฟสเต็ม ก่อนจะก้าวสู่หมุดหมายล่าสุดในเฟสที่ 4

ย้อนรอย 3 เฟสแรก ปักหมุดรากฐานความรู้รอบด้าน

หากมองย้อนกลับไป เส้นทางตลอด 3 เฟสที่ผ่านมา ทำให้ได้เห็นความพยายามของธรรมศาสตร์ในการคลี่คลายความซับซ้อนของปัญหาผ่านมุมมองที่หลากหลาย

• เฟสที่ 1 (กรกฎาคม 2568) เปิดฉากด้วยการนำเสนอ 30 นวัตกรรมเพื่อชีวิต ที่เชื่อมโยงงานวิจัยตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ครอบคลุมทั้งระบบเตือนภัยพิบัติ พลังงานสะอาด อาหารฟังก์ชัน และเศรษฐกิจหมุนเวียน เพื่อให้เห็นว่าเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์สามารถตอบโจทย์ปัญหาปากท้องและความปลอดภัยของประชาชนได้จริง
• เฟสที่ 2 (พฤศจิกายน 2568) ขยับมุมมองจากเทคโนโลยีมาสู่มิติโครงสร้างมนุษย์ สังคม และกฎหมาย ดึงองค์ความรู้ด้านสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์มาสะท้อนประเด็นความยุติธรรมทางสังคม ความเหลื่อมล้ำ และการออกแบบระบบสนับสนุนกลุ่มเปราะบางในสังคมไทย
• เฟสที่ 3 (มีนาคม 2569) เจาะลึกเรื่องสุขภาวะผ่าน 31 นวัตกรรมด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ เชื่อมโยงเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ากับการเข้าถึงบริการสาธารณสุข และการทำความเข้าใจมิติสุขภาพจิตควบคู่ไปกับสภาพแวดล้อมทางสังคม

การเดินทางทั้ง 3 เฟสทำหน้าที่เป็นฐานรากสำคัญที่เปลี่ยนงานวิจัยให้กลายเป็นเครื่องมือสื่อสารที่สังคมเข้าถึงได้ ก่อนจะนำมาสู่การต่อยอดครั้งใหญ่ในเฟสปัจจุบัน

เฟสที่ 4 เมื่อความยั่งยืนถูกวัดด้วย “ใบเสร็จ” และเริ่มต้นได้ที่ “ใจคน”

นิทรรศการในเฟสที่ 4 นี้เกิดจากความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และสมาคมสร้างคุณค่าในประเทศไทย (Soka Gakkai Thailand) ภายใต้แนวคิด “SDGs เพื่อประชาชน – Journey to a Sustainable Future & Start With One” ถูกออกแบบขึ้นบนพื้นที่ 2 ชั้น เพื่อชวนผู้เข้าชมสำรวจทั้งมิติภายนอกผ่านพฤติกรรมการบริโภค และมิติภายในผ่านการปรับเปลี่ยนมุมมองระดับปัจเจก

ชั้นที่ 1 Journey to a Sustainable Future ส่องต้นทุนแฝงผ่านใบเสร็จที่แท้จริง

พื้นที่ชั้นแรกจำลองเส้นทางชีวิตประจำวันผ่านแนวคิด The Real Receipt ที่ชวนตั้งคำถามว่า ทุกสินค้า อาหาร หรือพลังงานที่เราใช้ มีต้นทุนทางนิเวศวิทยาซ่อนอยู่เบื้องหลังเท่าไร รวทถึงนำเสนอข้อมูลเชิงประจักษ์จากศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG Move) คณะเศรษฐศาสตร์ มธ. ที่ระบุว่า คะแนนเฉลี่ยการบรรลุ SDGs ของประเทศไทยอยู่ที่ 54.34 คะแนน โดยมิติสิ่งแวดล้อมได้คะแนนค่อนข้างดี (66.58) ขณะที่มิติเศรษฐกิจและสังคมยังคงเป็นโจทย์ที่ท้าทาย

นิทรรศการจึงย่อยข้อมูลเหล่านี้ผ่านโซนจำลองใกล้ตัว อาทิ

• Food Zone สะท้อนปัญหาขยะอาหารจากพฤติกรรมการบริโภคในร้านบุฟเฟต์ ซึ่งเชื่อมโยงกับการปล่อยก๊าซมีเทนและการใช้ทรัพยากรเกินจำเป็น
• Housing Zone ชี้ให้เห็นว่าขยะอาหารกว่า 60% เกิดขึ้นภายในครัวเรือน พร้อมแนะนำวิธีจัดการขยะตั้งแต่ต้นทางเพื่อตัดวงจรไมโครพลาสติกที่ย้อนกลับสู่ห่วงโซ่อาหาร
• Clothing Zone ตีแผ่เบื้องหลังอุตสาหกรรมฟาสต์แฟชั่น ปริมาณน้ำและสารเคมี พร้อมรณรงค์การซ่อมแซมและหมุนเวียนใช้ซ้ำ
• Mobile Zone ชำแหละต้นทุนการผลิตสมาร์ตโฟนและการบริหารจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์

ชั้นที่ 2 Start With One พลังของคนหนึ่งคนที่เปลี่ยนโลกได้

ขณะที่ชั้นแรกพาสำรวจสิ่งรอบตัว ชั้นที่ 2 ดึงความสนใจกลับมาสู่มิติภายในภายใต้แนวคิดการปฏิวัติจิตใจ (Human Revolution) เพื่อตอบคำถามว่าเมื่อปัญหารอบตัวมีขนาดใหญ่เกินกว่าจะจัดการคนเดียวได้ เราควรเริ่มต้นจากตรงไหน

พื้นที่นี้รวบรวมแรงบันดาลใจผ่านบอร์ดสะท้อนความคิดและปรัชญาของบุคคลสำคัญ เช่น ไดซาขุ อิเคดะ ผู้ผลักดันแนวคิดทศวรรษแห่งการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน และ ศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อึ้งภากรณ์ ผู้บุกเบิกโครงการบัณฑิตอาสาสมัครในการลงพื้นที่ร่วมเรียนรู้กับชุมชนชนบท ควบคู่ไปกับเรื่องราวของคนธรรมดาจากทั่วโลกที่เริ่มลงมือทำจริงในชีวิตประจำวัน

บทสรุป

นิทรรศการ “SDGs เพื่อประชาชน” ทั้ง 4 เฟส เกิดขึ้นบนความมุ่งมั่นตั้งใจของธรรมศาสตร์ในการสร้างพื้นที่เรียนรู้ร่วมกันระหว่างมหาวิทยาลัย ภาคประชาสังคม และประชาชน เพื่อเปลี่ยนข้อมูลตัวชี้วัดที่ซับซ้อนให้กลายเป็นความเข้าใจ และเตรียมพร้อมให้ทุกคนก้าวขึ้นมาเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงได้อย่างแท้จริง

ผู้สนใจสามารถเข้าชมนิทรรศการได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ณ ห้องปฏิบัติการ SDG Lab อุทยานการเรียนรู้ป๋วย 100 ปี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต หรือจองเข้าชมล่วงหน้าผ่าน https://shorturl.at/JhWcb ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป