สภาวะความเครียด ความกดดันทางการเรียน และการปรับตัวทางสังคมของคนรุ่นใหม่เป็นโจทย์สาธารณสุขที่ต้องการแนวทางการแก้ปัญหาที่ทันท่วงที บริการสุขภาพจิตแบบเดิมที่เน้นการตั้งรับอยู่ในแต่สถานพยาบาลหรือห้องให้คำปรึกษา มักมีอุปสรรคเรื่องการเข้าถึง ทั้งความกังวลเรื่องการถูกตีตรา (Stigma) และการไม่รู้สัญญาณเตือนของตนเอง คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จึงร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ริเริ่มโครงการ “พัฒนาความเข้มแข็งของกลไกการสร้างเสริมการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพจิตและเครือข่าย ‘เพื่อนใจปทุมธานี’ (PhueanJai Pathum Thani)” ขึ้นเพื่อแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างดังกล่าว

“เพื่อนใจปทุมธานี” คืออะไร ?

โครงการ “เพื่อนใจปทุมธานี” คือโครงการเชิงรุกระดับพื้นที่ มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริม ป้องกัน และดูแลสุขภาพจิตของเยาวชน นักศึกษา รวมถึงประชาชนทั่วไปในจังหวัดปทุมธานี โดยมุ่งเน้นการพัฒนาระบบบริการที่เข้าหาตัวบุคคล บูรณาการเครื่องมือดิจิทัล และสร้างเครือข่ายความร่วมมือข้ามสถาบันอย่างยั่งยืน

การดำเนินงานขับเคลื่อนโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์รณภูมิ สามัคคีคารมย์ ประธานและอาจารย์ที่ปรึกษาโครงการ ซึ่งวางวัตถุประสงค์หลักในการทำงานไว้ 3 ประการ ดังนี้

1. สร้างกลไกเชิงรุกและระบบบริการสุขภาพจิต มุ่งเข้าหากลุ่มเป้าหมายทั้งในและนอกสถานศึกษา เพื่อลดช่องว่างการเข้าถึงบริการ
2. บูรณาการนวัตกรรมดูแลใจ นำเทคโนโลยีดิจิทัลและเครื่องมือสื่อสารที่มีอยู่มาประยุกต์ใช้ในการประเมินและคัดกรองเบื้องต้น
3. ถักทอภาคีเครือข่ายสุขภาวะ ผสานความร่วมมือระหว่างสถาบันอุดมศึกษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานสาธารณสุขเฉพาะทาง

ปรับกระบวนทัศน์จากการตั้งรับในห้องตรวจสู่การรุกเข้าหาในชีวิตประจำวัน

โครงการฯ ได้ออกแบบเครื่องมือสำคัญ 3 เรื่องเพื่อให้การดูแลสุขภาพจิตเกิดขึ้นได้จริงในชีวิตประจำวัน

• ระบบคัดกรองและเฝ้าระวังดิจิทัล

นำเสนอช่องทางบริการตรวจสุขภาพใจออนไลน์ (Mental Health Check-In) ช่วยให้กลุ่มเป้าหมายประเมินความเครียดและสภาวะอารมณ์เบื้องต้นได้ด้วยตนเองอย่างเป็นส่วนตัว รวดเร็ว และปลอดภัย

• นวัตกรรมสื่อสารสร้างภูมิคุ้มกัน 

ออกแบบการ์ดสื่อสารดูแลใจ (Phuean Jai Cards) สำหรับใช้เปิดใจพูดคุย ควบคู่กับการเผยแพร่คอนเทนต์ย่อยง่ายผ่านโซเชียลมีเดียยอดนิยมทั้ง Facebook, Instagram และ TikTok  ซึ่งปัจจุบันมีผู้ติดตามกว่า 2,000 คน ตัวเลขนี้เป็นเครื่องยืนยันถึงการตอบรับและการเข้าถึงเครื่องมือดูแลใจของคนรุ่นใหม่ที่แทรกซึมอยู่ในชีวิตประจำวันได้อย่างลงตัว 

• การลงพื้นที่ตรวจคัดกรอง 

จัดกิจกรรมคัดกรองภาวะซึมเศร้าและความเครียดเชิงรุกในสถานศึกษาและชุมชน พร้อมวางระบบส่งต่อไปยังผู้เชี่ยวชาญเมื่อพบสัญญาณเสี่ยง  โดยจากการจัดนิทรรศการส่งเสริมการเข้าถึงบริการสุขภาพจิตและกิจกรรมเสริมสร้างสุขภาวะทางใจ เมื่อปลายปี 2568 พบว่ามีนักศึกษาและเยาวชนให้ความสนใจเข้าร่วมกิจกรรมมากกว่า 100 คน 

พลังเครือข่ายข้ามสถาบัน ผนึกมหาวิทยาลัยและท้องถิ่น

จุดเด่นสำคัญของ “เพื่อนใจปทุมธานี” คือการก้าวข้ามกำแพงระหว่างสถาบัน โดยประสานความร่วมมือระหว่าง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี, มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์, มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ, มหาวิทยาลัยกรุงเทพ  และ มหาวิทยาลัยปทุมธานี และภาคีสาธารณสุขท้องถิ่น ศูนย์สุขภาพจิตที่ 4 ร่วมกันสร้าง “พื้นที่ปลอดภัย” ที่ดูแลกันตั้งแต่ระดับเพื่อนสู่เพื่อนและชุมชนสู่ชุมชน

การันตีคุณภาพ: ก้าวสู่รางวัลผลงานดีเด่นระดับชาติ

จากผลการดำเนินงานเชิงประจักษ์ โครงการฯ ได้รับรางวัล “เครือข่ายมหาวิทยาลัยด้านการดูแลจิตใจ นิสิต นักศึกษาดีเด่น ระดับเขตสุขภาพที่ 4” และต่อยอดสู่การรับรางวัล “เครือข่ายมหาวิทยาลัยด้านการดูแลจิตใจ นิสิต นักศึกษาดีเด่น ระดับประเทศ” ในงาน Mental Health Care for All Expo ครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 5–6 สิงหาคม 2569 ณ อิมแพ็ค เมืองทองธานี

เดินหน้าขยายผล จัดงาน “Campus Mind-Sync” สู่มหาวิทยาลัยแห่งความสุข

เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2569 โครงการฯ ได้จัดกิจกรรม “Campus Mind-Sync: ผสานใจ ร่วมสร้างมหาวิทยาลัยแห่งความสุข” ณ อาคาร SC 3 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต เพื่อขับเคลื่อนนโยบายสู่การปฏิบัติจริง โดยมีกิจกรรมสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่

• การแลกเปลี่ยนแนวคิดระบบดูแลนักศึกษา (Student Support System)
• เวิร์กช็อปฝึกทักษะการฟังด้วยใจ (Peer Support) และแนวทางคัดกรองส่งต่อที่ถูกต้อง
• การระดมสมองวิเคราะห์ปัญหาและออกแบบโซลูชันสุขภาพจิตจากมุมมองนักศึกษา
• นิทรรศการนวัตกรรมและบูธกิจกรรมสร้างแรงบันดาลใจ ร่วมกับศูนย์สุขภาพจิตที่ 4

โครงการ ‘เพื่อนใจปทุมธานี’ ถือเป็นก้าวสำคัญของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และภาคีเครือข่ายในการทำงานร่วมกับหน่วยงานสาธารณสุขทั้งระดับท้องถิ่นและระดับชาติ เพื่อสนับสนุนให้นักศึกษาสามารถเข้าถึงบริการดูแลช่วยเหลือได้อย่างครอบคลุม การดำเนินงานทั้งหมดนี้ตอกย้ำความมุ่งมั่นในการเปลี่ยนความเข้าใจเรื่องสุขภาพจิตให้เป็นทักษะชีวิต และร่วมสร้างสังคมที่พร้อมโอบรับและดูแลใจของกันและกันอย่างยั่งยืน 

ช่องทางการติดต่อและศึกษาเพิ่มเติม

• เว็บไซต์โครงการ: https://web1.fph.tu.ac.th/phueanjaicare
• ศูนย์ประสานงาน: คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต อาคารปิยชาติ ชั้น 10 ต.คลองหนึ่ง อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12121
• ผู้ประสานงานโครงการ: คุณพงษ์พัฒน์ ไร่เจริญ (ป้อม) โทร. 099-082-6156 | อีเมล: phong.pop111@gmail.com
• โซเชียลมีเดีย: Linktree: www.linktr.ee/phueanjai_pt (LINE Official / FB / IG / TikTok: @phueanjai_pt)